- राज राई किराँत
News by- Sunita Karki | From- Kathmandu | Feb. 15, 2010
को हो किराँत ?
यस प्रश्नको जबाफ कुन किराँत सँग छ कस्तो हुन्छ किराँत सँस्कार
के तँपाँईलाई थाहा छ हो कसैलाई थाहा छैन लिम्बु सँस्कार थाहा होला राई सँस्कार थाहा होला तर किराँत सँस्कार ?
सेवारो
सम्पुर्ण एलम्बरका सन्तान् किराँत हरुमा ।
सिङगो किराँत आज एकजुट हुनै पर्ने आवास्याक छ । राई लिम्बु याखासुनुवार हामि एउटै किराँत हौं
तर अचम्म छ हामि हामि बिच सँस्कार सँस्कृति भाषा अलग अलग हुनुको साथै एक अर्कामा बिहेवारी पनि चल्दैन तर किन जब कि हामि सबै किराँती हौं भनेर दावा गर्छौं अनि हाम्रा पुर्खाको सम्झना स्वरुप एले सम्बत लाई पनि स्वुइकार गरिसक्यौं । हो हामि आजका सचेत युबाहरु ज्ााे हाम्रो नासिएको किराँत ईतिहाँस लाई खोज्न चाहन्छौं भने हामि राई लिम्बु सुनुवार याखा एउटै पुर्खाको सन्तान हौं भन्ने कुरा त प्रस्ट छ हामिमा । त्यासैले सिङगो किराँत एकमुष्ट हुन अत्यन्त जरुरी कुरा छ किन हामीले यो मुर्खता गर्दैछौं जब कि लिम्बुले लिम्बुको मात्र ईतिहाँस खोज्ने राईले राईको मात्र सुनुवारले आफ्नै याखाले आफ्नै ऐतराज तुम्रोक जीको लेखमा लीम्बु हरुको धर्मशाष्त्र चैनपुरमा लगेर पोलियो भन्ने कुरा उल्लेख छ तर त्यो धर्मशाष्त्र लिम्बुहरुको मात्र थिएन त्यो त हामी सबै किराँत हरुको थियो त्यस्तै उहाँको लेखमा अन्य किराँती हरुलाई भुलेर लिम्बुको एकल ईतिहाँस हरुलाई मात्र समेटिएको छ हामि किराँत हौं भनेर दावा नै गर्छौं भने एउटा किराँतको सम्मान अर्को किराँतले गर्नु पर्छ । लिम्बुले लिम्बु सँस्कार खोज्ने राईले राई सँस्कार खोज्ने तर खोई किराँत सँस्कार कस्ले खोज्ने त
जसरी बिश्व भरीका मुस्लिम हरुमा आपसी सदभाब छ जसरी बिश्व भरीका खि्रष्टियन हरुमा आपसी समझदारी र सहमति छ अनि सँस्कार सँस्कृतिमा एकम्या छ बिश्वको कुनै पनि मुस्लीमले जहाँ सुकैको मुस्लीम सँग बिहे गर्न सक्छ अनि खि्रष्टियनको पनि त्याही सँस्कार छ हो लाभलाग्दो एकम्या चलन र सँस्कार छ मेलमिलाप छ तर हामिमा त्यो खै हो हामिमा त्यो कुराको धेरै अभाब छ त्यासैले हामि किराँत हरु आफ्नै किराँत सँस्कार सँस्कृति प्रतिनै निरास प्राय छौं अनि कोहि खि्रष्टियन बन्ने कोहि मुस्लिम बन्ने चलन बड्दो छ ।
किराँत यसरी फुट्दै जाने छ ।
हो हामि किराँत हरु एकअर्कामा एकिकृत नभएर आफ्ना आफ्नै बाटो हरु खोज्दै र बनाउदै किराँत भित्रको फुटको सँस्कारलाई निरन्तरता दिदैं जाने हो भने जसरी हामि एउटै एलम्बर किराँत का सन्तान हरु लिम्बु राई हुँदै हामि बिच यति ठुलो खाल्डोको निर्माण भएको छ आज जुन खाल्डो लाई पुरेर एकम्या किराँतको निर्माण गर्ने साहश प्राय कोहि कसै किराँत बाट भएको पाईन्न । हो यो फुटको सँस्कार लाई अन्त्या नगर्नु हो भने यो क्रम जारीनै रहने छ लिम्बु भित्र पनि आफ्ना आफ्नै बाटो रोज्ने हरु निस्कने छन जस्तो नेम्वाङले आफ्नै अष्तित्व सँस्कार सँस्कृति खोज्न तिर लाग्नेछ बिस्तारै सुब्बाले पनि म लिम्बु हो भन्ने कुरालाई बिसर्िएर आफ्नो ईतिहाँस र अष्तित्वलाई मात्र अँगाल्ने छ । अन्त्यामा किराँत शब्द हराएझै लिम्बु शब्द पनि हराएर नेम्वाङ सुब्बा लावति योङहाङ आदि शब्द हरु आउनेछन् । अनि राई भित्र पनि राई शब्द हराएर चाम्लिङ बाहिङ थुलुङ बान्तावा आदि शब्द हरु आउने छ आज राई हरुलाई सोधियो भने कसैले त भन्ने गर्छन हामि त राई होईन बाहिङ पो हो हामि त राई होईन हामि त चाम्लिङ पो हो र अको ले पनि आफ्नो परिचय यसरी दिन्छ म पनि राई होईन म त थुलुङ हो राई त पहिला हामिलाई दिएको पद पो रे यस्तो कुराले हामि सिङगो राइृ पनि अब टुकि्रदै छौं भन्ने स्पष्ट भई सकेको छ । यो सँस्कार यति मै सिमित हुँदैन किन कि यो चलि रहने सँस्कार हो त्यासैले बाहिङ राई पनि सधै बाहिङ नै रहने छैन चाम्लिङ राई पनि सधैं चाम्लिङ नै रहने छैन थुलुङ बान्तावा सब टुकि्रदै जाने क्रम जारी रहने छ जस्तो बाहिङ राई भित्र पनि अनेक पाचा हरु छन् कसैले त बाहिङ भन्न पनि रुचाउदैनन् आफ्नो पाचा बाट चिनाउने गर्छन म हजुपाचा म युन्बुचा म नाम्बेरसाचा त्यो भन्दा तलको पनि तयारी भई सकेको छ भबिस्यामा त्याहाँ पनि गुट बन्दि जम्ने नै छ जस्तो हजुपाचा भित्र पनि टोल हरु छन् । म राईटोल उ नक्सटोल उ जाम्लीटोल यसरी हँुदा हँदा हामि एलम्बर को बँश सन्तान हाँ भन्ने कुरा लाई भुलेर आफ्नै बाउ बाजेको नाम लिएर म फलानो बँश उ ढिस्कानोको बँश यसरी सिङगो किराँत अष्तित्व छिया छिया भएर जाने छ हामिमा आपसि सदभाब कहिले बिकास हुने छैन ।
हो यो हाम्रो प्रगति होईन अधोगति हो जमात अली धेर हुने बितिकै आफ्नो अखडा अलग बनाएर बेग्लै अष्तित्व को निर्माण सँगै पहिचान बनाएर तेरो र मेरो को सँस्कार लाई अन्त्या गरेर हामि र हाम्रो को सँस्कार निमाँण गनु पर्छ हामि किराँत भित्र । जसरी बिश्वका ठुला धर्म मुस्लिम खि्रष्टियन हरुमा तेरो र मेरो भन्ने कुरालाई टाढा पारेर हामि र हाम्रो को सँस्कार बिकशित भएको छ । बिश्वको तेस्रो ठुलो हाम्रो नजिकको हिन्दु धर्ममा पनि तेरो र मेरोको बिकसित सँस्कार छ एउटै हिन्दु धर्म भित्र अनेक जात जातिको बर्गिकरण अनि एउटै हिन्दु धर्म भित्र अनेक सँस्कार हरुले पनि हिन्दु धर्म भित्र एक रुपता दिन नसकेको अबस्था हामि देख्छौं यसको सिधा प्रभाब हामि किराँत मा देखिन्छ सबैको आफ्ना आफ्नै सँस्कार सिङगो बिश्व किराँत एकता को कुरा उठाउनु भन्दा पनि आफ्ना आफ्नै कुरालाई मात्र अघि सारिएको अबस्था छ ।
कस्तो हुन्छ किराँत सँस्कार ?
हो कसैलाइ थाहा छैन किराँत सँस्कार के हो र कस्तो हुन्छ । लिम्बुलाई पनि लिम्बु सँस्कार थाह छैन नेम्वाङ लाई उसको सँस्कार थाह होला सुब्बालाई उस्को सँस्कार थाह छै अनि राईलाई पनि त राई सँस्कार नै थाह छैन अब झन किराँत सँस्कार त कसरी थाह हुन्छ र किन कि राई मा पनि बाहिङको सँस्कार अलग छ चाम्लिङको सँस्कार अलग छ बान्तावाको सँस्कार अलग छ त्यो भन्दा तल पनि आफ्ना आफ्नै र बेग्ला बेग्लै सँस्कार हरु छन् हो हामि किराँत हौं भनेर कुर्लने हरुलाई पनि थाह छैन किराँत सँस्कार के हो किन कि यहाँ राईले राई सँस्कार मात्र खोज्ने प्रयासमा छ तर त्यो पनि सकेको छैन अनि लिम्बुले लिम्बु सँस्कार मात्र खोज्ने प्रयासमा छ तर त्य पनि असफल नै छ । हो अब हामिले राई सँस्कार लिम्बु सँस्कार होईन किराँत सँस्कार खोज्नु पर्छ राई कस्तो हुन्छन् लिम्बु कस्तो हुन्छन् भन्दा पनि किराँत हरु कस्ता हुन्छन भन्ने पहिचान बनाउनु पर्छ । सिङगो किराँत भित्र बिहेवारी चलाउनु पर्छ जसरी बौद्ध मार्गी हरुको तमुलोसार सोनमलोसार र ग्याल्मोलोसार लाई एउटै बनाउने प्रयास भई रहेको छ त्यसरीनै हामि किराँति हरुको पनि सँस्कार समन्वय गर्दै किराँत सँस्कार को निर्माण गरेर किराँति धर्मशाष्त्र मुन्दुम लेख्नै पर्छ । त्यो न त लिम्बुको मात्र हुनेछ न त राईको मात्र त्यो बिश्व भरिका किराँत हरुको हुनेछ ।
बिश्व धर्महरुको बिचमा अति नै थोरै जनसँख्या हामि किराँति हरु नेपालको नै जनसंख्याको हिसाबमा पनि एक मुठि हामि किराँत हरु साँढे एक प्रतिसत लिम्बु र साँढे दुई प्रतिसत जस्तो राई हरु लगायत थोरै सुनुवार र याखा छौं अझ पनि हामि मिलेर आफ्नो किराँत पहिचान बनाउनको सट्टामा राई लिम्बु भन्दै आफ्नो घमण्ड नछाड्नु हो भने हामि किराँत भन्नुको कुनै अर्थ छैन । किन कि हामि राई लिम्बु भन्ने प्रश्नको जवाफ अलिबेर रहन सक्ला तर किराँत के हो भन्ने प्रश्नको जवाफ नै हामिमा छैन अब किन हामि किराँत भनिएर आफ्नो बद्नाम गराउने कि यस्तै छरपष्ट भाषा भएको हराउन लागेको छरपष्ट सँस्कृति भएको धर्मशाष्त्र बिहिन् एक आपसमा सदभाब नभएको हरुलाई नै किराँत भनिन्छ एक मुष्ट भएर सँगठित हुन सकिएन भने हामि किराँति हरुको भबिस्या छैन । त्यति ठुला र ब्याबस्थि धर्महरुको प्रतिश्पर्धा धर्ममा अतिक्रमण आदि कुरा हरुले हाम्रो अब्याबस्थित किराँत समाज अष्तित्व नष्ट पार्न कति पनि बेर लाग्दैन । शहरी करण पश्चिमा सभ्याताको तिब्र फैलिने क्रम आधुनिकि करणको बिकृति आदि कुरा हरुले किराँत अष्तित्व लाई खोज्दा पनि नभेटिने अबस्थामा पुर् याउन कत्ति बेर लाग्द
निहु खोज्ने अनेक बाहाना बाजी हरु भटिन्छन् खोज्दै जाने हो भने । शहनसिल र धोर्यवान हामि किराँत हरु किन उग्र हुदैछौं यति सम्म कि आफु आफुमा नै पनि स्वर्थ खोज्न थाली सक्यौं आफ्नो बिनाश आफैं गर्नु पक्कै मुर्खता हो पहिला आफुलाई सभ्या सचेत बनाउदै एकतामय परिबेशको निर्माण गरौं आपशि सदभाब लाई बढाउदै किराँत एकता लाई मज्बुत बनाउ अनि त यहाँ खुकुरी बम् बन्दुक आबास्याकता नै हुँदैन हतियार त दुर्बल र डरछेरुवा हरुले मात्र बोक्छन् हामि जस्ता बिर र शाहत्यसै पनि यति सानो नेपाल छ बिश्वको नक्शामा हेरौं त एक पटक त्यास माथि यतिको गरिब छ हाम्रो देश । हामि किराँति हरुको त ठुलो दिल हुन्छौं लिम्बुवान खम्बुवान होईन सम्भब भए एउटै किराँत राज्यको निर्माण गर्ने नत्र सिङगो देश नेपाल नै काफी छ हामिलाई । तर हामि किराँती हरु एक जुट हुन भने ढिलाई गर्न हुन्न किन कि हामिले हाम्रो पहिचान बनाउनु छ । हाम्रो अष्तित्वलाई बचाउनु छ । राई लिम्बु होईन आजै बाट अहिलेनै हामि किराँत एकताको यात्रामा जुट्नु पर्छ । यदि हामि किराँत हौं भने किराँत सँस्कार खोज्नुको साथै किराँत धर्मशाष्त्र लेख्ने जमर्को गर्नु पर्छ नत्र आफु आफुनै खोज्नु हो भने यलम्बर र किराँत सँस्कार किराँत धर्मशाष्त्र लाई बिर्शेर आफ्नै आफ्नै राई सँस्कार र लिम्बु सँस्कार लाई मात्र पछ्याउनु पर्छ । तर यहाँ राईमा पनि बाहिङ चाम्लिङ बान्तवा आफ्नै आफ्नै खोज्ने सँस्कार को बिकाश भएको छ त्यासैले सब कुरालाई भुलेर अब किराँत हौं भन्ने आफ्नो किराँत सँस्कार अष्तित्व खोज्नु पर्छ । के हो त किराँत कस्तो हुन्छ किराँत सँस्कार यस्को जबाफ हामि सँग हुन पर्छ । नत्र हामि किराँत हौं भनेर गर्ब साथ भन्न लाज मर्दो हुनेछ । हामि किराँत होईनौं भनेर हामि राई लिम्बु हो भन्दा हुन्छ
लत हाम्रा किराँत पुर्खा हरुको आसिर्बाद रहि रहोस हामि किराँत हरुमा अनि मेलमिलापको कुरा को साथै आफ्नो पहिचानको को लागी एकरुपता आवस । राई ईतिहाँस होइन लिम्बु ईतिहाँस होईन किराँत ईतिहाँस चाहनु पर्छ ।
जय किराँत ।
राज राई किराँत
बिगटार- ४ सुर्के आखलढुङगा
हाल युएई शार्जाह
Comments
raj rai kirant | | raj_rai920@yahoo.com, ....kirantsansar.blogspot.com - 2010-02-15
bisow bhari chhariyera raheka kirant haru, bhutan, barma, ra malasiya tiraka sthai nagarik kirant harule samet hami kirant hou bhanne kura ko batabaran banaunu parchha, yes kurama nepal bhitraka kirant akata badda hunai parchha yedi kirant thanchhou bhane .
s limbu | | shera, - 2010-02-15
sirupate yanbba | | , dc nepal - 2010-02-15
सेवारो संपूर्णपाठकबर्ग तथा किरात समुदायमा राजराईजीको लेख आंशिकरुपमा सान्दर्विक छ/तर वहा लाइ लिम्बुवानको इतिहासबारे ज्ञान कमी छ/लिम्बुहरुको बस्ती भयको स्थानमा सबै जातजाती को आदरसत्कार हुन्छा/राइ,याखा,सुनुवार,देवान सबैसंग बेहेवारी लगातार चली आयको छ/लिम्बू भाषामा तपाईं भन्ने सब्द मात्र हुन्छा/ लिम्बूहरुको भाषा प्राय सबैको मिल्छा/ लिम्बुवानको मूल मुद्दा भनेको राजा पृथ्बीनारायण साहले गरेको संधि, समझौता,ताम्रपत्र आदि को ऐतिहासिक दस्तावेज हो/यही प्रमाणलाइ आधार मानेर लिम्बुवान अधिकार खोज्दै छन/आउनुहोस लिम्बुवानमा यहाँहरुलाइ स्वागत छ/हातमा हात मिलायर देशको बिकाश गरौ/जय किरात!!! जय नेपाली!!!
s limbu | | shera5158@yahoo.com, - 2010-02-15
ek damai ramro bichar ho raj rai ji. ma 100% sahamati janauna chahanchhu. ab hami kirati haru ek hun ekdam jaruri chha tyasai le limbuwan ko yakthungchu lung, rai haru ko khambu samaj sewa, yakkha samaj sewa ra sunuwar samaj sewa ka sabai padadhikari haru lai ma ke anurodha garna chahanchhu bhane ab tapai haru le hami ek kirati haun bhanne soch banai euta brihat bhela ayojana garera ek arkama sahamati ra samarthan jutai 4 watai sangh sanstha haru ko samayojan ek kirati sangha banaun ati abasyak chha ra jati pani nepal ka sabai rai, limbu, yakkha, sunuwar sabai ekbadda bhayema kirati haruko bhalo hunchha bhanne ma dridha biswash rakhdchhu. jay kirat.
se-ta-ma-gu=ra-li | | mongooid@yahoo.com, - 2010-02-15
raj rai ko lekh yak dam ramro chha,ab rai/limbu haru le kirat dharma sastra lekhdai aphno aphno jat sasakar haru lai pani develop gardai samagra ma nepal ka ahindu mongoloid haru yak jut hunu parne abstha chha adi hami kirat,rai,limbu ,gurung,magar, tamanga, sherapa, lagayet sampurna indigenious coomunities le aphno pahichan aphno saskar lai bachauna chahane ho bhane ab hate malo gare ra agadi badnai parchha, mongoloid haru ko abha ko bato bhane ko bon/bonpo religion nature lai pray garne sansar ko sabai bhanda purano dharma ani (one of the oldest civilaisation) asaibhitra kirat sathai pitripuja,bhumipuja, sampurna indigenious communities le atmasath garnu parne ani buddhism sathai asianism(mongoloid)hudai peace ani harmonious society ko develop ma lagna parne dekhinchha,natra bhane hami nepali rai,limbu,gurung magar,tamang jasta mongoloid asian haru matra haina world ko asian-mongoloid haru le aphno pahichan gumaune chhan,belai ma hami le sochnu parne chha natra bholika hamro generation le hami lai dhikarne chhan,sabai mongoloid haru le bujhnu parne ke chha bhane hami hindu hainau,hami lai hindu king,hindu goverment,hindu policies and hindu education system lagayet hindu dharma culture le aja differents mentality banai diye ko chha asto mentality lai hami le change garnu parne hunchha ,hami ma ajhai pani hindu hau bhanne garba chha tyo murkhata bahek aru kehi haina sathai abasar ra sojha sidha lai jhukkayera christian muslim banaune kram pani chhan asko hami le belai ma niraskar garnu parchha,sansar ma harek jat,dharma,saskar, sabai ma ramro ra naramro kura chha,christian hudaima hami super human being hune haina,america,europe ma pani,hatya,hinsa,addiction,rape dukhi garib sabai chhan,nepal ka sojha manish haru lai christian bhayo bhane asto ra testo hunchha bhanera dhatne haru aparadhi haru hun,manchhe haru lai bibhinna lov lalchha ma lagayera dharma change garaunu bhaneko un ko jatibhed,rangabhedh birodh pani chha ra tyo garne manchhe haru le aru dharma saskar lai respect nagare ko bhanera pani bujhna sakinchha,so,hami jo hau tehi rau,aphno jat-dharma ma gaurab garau,respect garau aru lai ani aru bat pani tehi asa garau,aphno dharma,saskar lai bachau,aphu,kirat,mongoloid,indigenious-asian mongoloid bhaye ko ma gaurav garau. dhanyabadh...
raj rai sangam now from dubai | | raj_rai920@yahoo.com, - 2010-02-15
राज राई सेवारो सम्पुर्ण किराँत हरुमा । कमेन्टको लागी धन्याबाद सबै मेरा पाठक हरुलाई, बिशेष सिरुपाते यान्ब्बा को कमेन्ट सहि हो, मलाई लिम्बुवानको ईतिहाँस थाहा छैन, र खम्बुवानको पनि थाहा छैन । किन कि थाहा हुन आवास्याक पनि ठान्दिन म, मात्र किराँत ईतिहाँस थाहा छ मलाई तपाँईको समाजमा सबै सँग बिहेवारी चल्ला त्यो राम्रो र खुशिको कुरा हो तर सबै किराँत समाज तँपाईको जस्तै चेतनसिल छैनन् । लिम्बुवान, खम्बुवान अनि माझ किराँत पल्लो किराँत भन्ने शब्द सँगै लिम्बु सँग बिहे गर्न हुन्न, सुनुवार सँग बिहेवारी गर्न हुन्न भन्ने कुरा लाई पनि उत्पती गराईएको छ यहाँ तँपाँईको लिम्बुसमाज लाई मात्र फोकस दिएर लेखेको होईन यो लेख, सिङगो किराँत लाई समेटेर लेखेको हो, हाम्रो राई समाज मा छ यो कुरा कतै कतै लिम्बु, सुनुवार सँग बिहे गर्न हुन्न भन्ने कुरा । नबुझ्ने किराँत हरुलाई बुझाउन तँपाई जस्ता सक्षम किराँत युबाको आवास्याकता छ आज । तँपाईको पुर्खाहरुले संघर्ष गरेर किराँत को नाम अमर पारे यसमा म पनि त गर्ब गर्छु उहाँ हरु मेरो पनि त पुर्खा हो नि, के मलाई चाँही अलग ठान्नु हुन्छ र ? किराँत लाई टुक्राउनको लागी लिम्बुवान खम्बुवान बनाएको कुरालाई बिर्सन त हुन्न नि । त्यासो त लिम्बु अझै पनि टुक्रिएर जान सक्छ पछि नेम्वाङ, सुब्बा, योङहाङ अलग अलग हुन जान्छ त्यो तँपाईलाई मान्या हुन्न नै त्यस्तै राईमा पनि बाहिङ, चाम्लिङ बान्तावा अलग अलग पहिचान मा जान सक्लान जस्तो अहिले राई लिम्बु जस्तै, तर त्यो खुशिको कुरा होईन । किराँत हरुले आफ्ना आफ्ना ठाँउमा धेर थोर संघर्ष गरे नै तर मैले धेर गरें भन्दैमा आफ्नो भाग अलग अलग खोज्नु हामि जस्तो ठुलो र महान मन भएका किराँत हरुलाई सुहाउदैन । त्यासैले लिम्बु हरुले पृथ्बिनारायण शाहाको कुरा लाई जोडेर जाल साझी बाट हराईएको कुरालाई उठाउदै अन्या किराँत हरुलाई भुल्न खोज्नु हुन्न त्यास्तै राई हरुको पनि त आफ्नै कथा ब्याथा होलान ति कुरा लाई लिएर अन्या किराँत लाई अलग सोच्न पक्कै राम्रो होईन त्यासैले हामिले किराँत अष्तित्व चाहन्छौं भने किराँत एक हुनु मात्र बिकल्प हो । हो मलाई यो चाहि स्पस्ट नै थाहा छ । अब लिम्बुवान खम्बुवान पाएर नै आफ्नो जित ठान्छन भने, आफ्नो गुमेको कुरा हरु पाएको ठानेर खुशि हुन सक्छन र आफ्नो किराँत अष्तित्व बचाउन खोज्छन भने त्यो मुर्खता मात्र हुनेछ त्यस्ले हामि किराँतको कहिल्यै भलो हुने छैन । जय किराँत
| | arsampang@ymail.com, dcnepal - 2010-02-15
raj g , huna ta ahile hamro desko sampurna- sasakiya,jatiya, chhetriya, aarthik-samagik isthithi nai yo halat ma 6.tai nikash khojne kram jari nai 6,yes ma hami sabai aasabadi hunu par6. ra aaja yo tapain ko bichar ma mero pani sahamati.yesto barema malai dherai gyan ta chhaina,baru sambhab vayesamma tapaile yesto bichar ra kuraharu lai sabaitira puraunuhos, hamro tyo bivinna sastha- yayokha,chhuma,chumlung aadi sammandhit thauharuma yo kura pugnu jaruri 6 jasto malai lagchha. tapain ko lekh padera ma aavari chhu.
tbkulung (kirati) kabul. - 2010-02-15
raj rai jee sewa, tapain ko lekh attinai uttam lagyo yo kura haami sabai kirati samudaya le rai, limbu, nabhanera haami sabai eautai kirati haun bhanne bujhnu jaruri laagyo ra yesto kissim ko gyanbardak kura puna dhohoryauna anurodh gardaachhu jai kirati...tbwalakham
raj rai kirant | | raj_rai920@yahoo.com, - 2010-02-16
sanskar ra sanskriti lai rajniti bata tadha rakhnu parchha jaya kirant
akash | | but.ur@hotmail.com, - 2010-02-16
why people are try to escape from truth? just seek truth. we r all human being. learn and share how to civilized each other. how can we serve each other? one nation under one god. just serve the truth. don't let to rule by devil. preach the truth. other wise ...please forgive me lord
p.rai | | rai545@yahoo.com, - 2010-02-16
raj jee yo alik man parena malai chai yeso garnu parcha uso garnu parcha bhannu bhanda kirant sanskar k ho bhanne barema lekh lekhaun na plz malai lagcha tapai lai pani tha chaina hola so yes barema study garnus ani lekh lekhda ramro hola ra k ho bhanne barema janera aru lai janakari dina ramro hola ki ani ma pani kirant ko santan nai ho ra malai lagcha hami sabai nepali haru haun tehi kafi chaina ra? aru k chahiyo ra baru sakincha bhane nepal lai bchaune tira lagaun na yo jatiya kura liyera kina basne jatiya kura garnu huncha bhane nepal ma t k sansar ma jamma 2 jaat chan tyo ho naari ra purus haina ra thanx raj jee bhul bhaye maf garnu hola
raj rai kirant | | raj_rai920@yahoo.com, - 2010-02-17
पि राई ज्यु कमेन्ट को लागी धन्याबाद, नेपाल बचाउन त खै प्रचण्ड बाबुराम जस्ता मान्छे तातिएर त भएन । तँपाईको कुरा सहि हो । बिश्वमा मान्छे २ जात मात्र हो त्यो त मुखले भन्ने मात्र हो, नत्र मान्छे किन आफुलाई मुस्लिम भन्छ, ख्रिष्टियन भन्छ, हिन्दु भन्छ, त्यास्तै किराँत पनि त एउटा हो, मेरो भनाई यो हो कि हामि किराँत चाँही किन छरपस्टिएर बस्नु ? अरुले चाहिं आफ्नो संस्कारको प्रचार प्रसार बिश्व भरी गरेर आफ्नो अष्तित्व फैलाउन हुने तर मैले हामि आफ्नो सँस्कार सँस्कृति खोज्न एक हुनु पर्छ भन्दा गल्ति पक्कै होला जस्तो लाग्दैन । बिश्वको टेन्सन लिएर हामि जस्ता ले केहि गर्न सक्दैनौ । आफुले जति सक्ने सम्भाबना छ त्याति मात्र गर्ने हो मान्छेले । जात जातीमा स्वर्थको कुरा होईन यहाँ आफ्नो ईतिहाँस, पहिचान सँस्कार सँस्कृति लाई बचाउन हुन्न भन्ने मान्छे कोहि होला र बिश्वमा ? हो मलाई किराँत भित्रको पनि राई भित्रको पनि बाहिङ भित्रको पनि हजुपाछा को चाँहि सँस्कार थाहा छ अलि अहिले सम्म मेरो सँस्कार त्याहि हो, तर म चाहन्छु किराँत सँस्कार को खोजी गरौं भन्ने । किराँतहरुमा एउटा अनुरोध जस्तो हो किन कि अहिले मैले सकेको यति नै हो किराँत सँस्कार थाहा होला हामिमा तर त्यो कुरालाई सबैले छल फलमा ल्याएर सबै किराँत हरु अगाडि बड्न पो ठिक होत, आफु आफु हिडेर त नेपाल बचाउन झन गारो हुन्छ नि । मलाई राजनिति मन पर्दैन, मात्र सँस्कार सँस्कृतिको सवालमा लेखेको हो । सँस्कार र सँस्कृति राजनिति बाट सधै अलग हुन्छ । जय किराँत
dilip | | , who are kiratis - 2010-02-17
title: nepal's history never told on jan. 17th, by: diliprai kiratas-mongloid in race first appear in the yajur veda (shukla ....16; krisha iii.4,12,1), and in the atharva veda (x.4,14), 1500 b.c – 1000 b.c the term “nepal” is first found in ‘atharva parishista’ (4th century b.c.) derived from a tibetan word “nebal.” suniti kumar chatterji, the chairman of the asiatic society and a professor at the calcutta university in india, has verified this historical fact. in the tibetan language nebal means “a house of wool”. the term “kirat desh”or kirat country is found in the earlier documents such as veda and other ancient hindu texts. the kirat desh extended from himachal pradesh, in northwest india, nepal (central) to tripura (east) and all the way to chittagong in the south as mentioned in veda and other ancient hindu texts. today kirat people live in nepal, sikkim, ...am, bhutan and burma. interestingly there are still find mon khmer kirat ethnic group in himachal pradesh. you can google ” mon khmer kirat” and you know what i am talking about. this site gives information about kiratas civilization in the himalayas. ....tripura.org.in secondly the sanskrit meaning of kirata in the first place is indigenous with phrase “kiram atati bhramati yah” meaning one wandering over the forests and mountains. therefore the indigenous nationality of nepal are kiratas. g.p singh had already identified the newaris, gurungs, magars and lepchas as kiratas beside the usual rai & limbu. he even stated that the thadus or tharus occupying the tarai region from nepal and eastern rohilkhanda along the frontiers of oudh to gorakhpur are supposed to be identical with the kiratas.(the kiratas in ancient india, 1990) dor bahadur bista through linguistic had identified that kiratas are all the indo-mongoloid group. he wrote that the kirat descendants include all indo-mongolian people speaking various tibeto-burmese dialects as their mother tongue, the principal of which are the rai, limbu, yakkha, sunuwar, jirel, hayu, gurung, magar, thakali,tamang, thami and chepang in the hills, and the tharu, danuwar, bote majhi, dhimal, meche, koche in the plains. he also cited that the earliest newar of kathmandu are also thought to belong to this group.(fatalism and development, 1991) this shows that adivasi janajatis (indigenous nationalities) of nepal are kiratis thereby solving the issue of unity, not ethnic, division. about nepal: keith dowman in his work “power places of kathmandu” said legend written down in the newar chronicles records dynasties of pre-historical, pastoral kings history and most importantly provided by archeological evidence of urban settlements, begins only with of the mongoloid, kirata people, who ruled the valley two thousand years ago and formed the matrix of the valley race. the kiratas were conquered by southern, aryan, invaders, called the licchavis, in the fourth century. with the establishment of a stable licchavi dynasty, the kathmandu valley entered the mainstream of cl...ical indian culture with a sophisticated urban society. the brahmin priests who accompanied the licchavis accelerated the process of “sanskritization”, which brought the mongoloid people into the indian fold. anil chitrakar in his article yalambar: king of the kirants writes, legend has it that yalambar was the first king of the kirant dynasty to rule nepal. people also believe that the newar name of patan yala is actually named after this king, who is worshipped as akash bhairav. near the patan durbar square, one can see the archeological site of what is believed to be the remains of this kiranti kings palace. we have so little information on the kirant dynasty, yet there are numerous legends and tips that lead us to the kiranti everywhere. it seems that numerous rituals, festivals, icons and names of places that we see in the kathmandu valley are from the kirant period. there is a neighborhood in the northern part of patan city known as chyasal. it is said that here, 800 (chyasa in newari is 800) kiranti warriors fell to the invading lichhavis. according to sudarshan raj tiwari (temples of the nepal valley, 2009) the bal kumari mandir of chyagal, patan, was originally a kiranti temple. apparently, there are many temples around patan that date back to kiranti times and are rectan...r in shape. they usually house bhairav and bhimsen, as well as bal-kumari ajima and other mother goddesses which the kirants worshipped. they are said to have been renovated during the malla times. tiwari claims they are obviously designs from the kirat domain. there is further evidence that these are of kiranti origin as mary s. slusser has written: there are two sites in patan where the kiranti maintain t...tional ties. one of these, the siddhalaxmi temple near tyagal-tol attracts certain kiranti families for the annual worship of their clan god, the kuldevata (degu devali). the other site, tikhel, southwest of the old city proper, kirants recently restored a shrine in deference to their t...tion that a kirata temple once stood here. even more intriguing than the legendary ...ociation of the kirata with patan is modern custom that provide a link with the kirati of eastern nepal, a people who are perhaps kirata descendants. slusser adds: what, if not some ancient ...ociation, should bring modern kirantis of distant and inaccessible eastern nepal to a particular temple site in patan, or induce them to foregather. (nepal mandala pp 96-97). one shocking conclusion that tiwari comes to in his book is his belief that the jyapus are the descendants of the ancient kirants of kathmandu valley. he states pottery as a t...tional trade among newars has remained the purview of the prajapati, the awale and the kumah, all of whom are believed to have kirat origins. the kirants are said to have settled in many different locations around the valley besides gokarna and patan. there is much evidence of their residence in thankot and hadigaon (originally andipringga in kiranti just as pharping was called phalapringga and khopa now bhaktapur was khopringga). tiwari states here, at dabal, the pole is raised in honour of the goddess of andipringga. it is an obviously kirat new years announcement and honours both the king and the tutelary goddess, albeit in different places. the tutelary god bhairav with his face mask, similar to that of bhuteshwor bhairav is believed to be a representation of the kirat king and is also seen in various other places in kathmandu valley speculated to be kirat seats of power or a palace. the similarity in place names of tistung-palung-chitlang to the south of chandragiri hills, now inhabited by the hale and gwa caste groups of newars, and chepang area, as well as the linguistic relations between the chepangs, newars and kirats indicate they could have common ancestry and could be descendents of the nagas. the newar name for patan, yala, is believed to originate from the kirat king yellung or yalambara, the alleged founder of the dynasty and the city. chyasal-tol is believed to commemorate the 800 kiratas slain in battle with the lichchavis (tiwari, 2001). so relearn your nepal’s history dude. face the facts. kiratas history is never taught in nepal school because the government had always been a indo-aryan after the modern nepal was founded in 1769 ad. 1. lack of kirat knowledge 2. just wanted kirat history to be forgotten with times. but kirat history in nepal was the most important cause kirat pave way for development of nepal.as mentioned by the scholars above, taxation’s, city planning, layouts were started by the kirats. some of the city like patan were built by kirats. later lichhavis from the south after defeating kirats only built from whatever kirats had left. the vishnu purana(an ancient hindu texts) mentioned that the chatur-varna or four cl... social system was absent in kirat desh or land of kirat in the east and the yavanas(greek) and kambojas(iranian), etc. in the west. again dor bahadur bista in his work “fatalism and development” mentioned that kirat society did not have any caste system. he even describe in his book on how the ruling brahmins and chtteris tried to divide rai-limbu into caste system.bista wrote “even after the unification of nepal the kirat people still maintain the practice of casteless society.” in an attempt to induce the caste system among the kirat group, in the coronation ceremony of his majesty, king birendra, in 1975, a *limbu was nominated as a shudra, and a shrestha as a vaishya. subsequently, some priests initiated four boys from rais into chettri status in total cont...ction with the earlier act of treating limbu. these are some typical examples of expedient behavior by the ruling cl... to divide the kirat group and bringing them into caste system.” (*gurung was nominated in the coronation of king mahendra) according to the work “nepali rajniti ma adhekhai sachai”(hidden facts in nepalese politics) by gopal gurung,many of the original kirat religion “mundhum” was banned during the hindu rana government and all sort of kiranti documents were burned and destroy which the office used to call jatiya nasta bivag. do you have any idea about this? after the founding of modern nepal by p.n shah, the four indo-mongloid group namely magar, gurung, rai and limbu or magurali communities were never given equal opportunities by tagadhari (thread-wearing) or vedic aryan government. since the tagadhari group could not enslave magurali communities, they send men from magurali to join british army as gurkhas, for obvious reason. with this the so called vedic aryan knew that they had absolute 100% in governing nepal. in return the british government paid the nepal government for every gurkha enlisted. but tamang, another indo-mongloid ethnic group were not allowed to join the british army because the tagadhari government wanted them to become porter in nepal to do menial job. all this is recorded down in muluki ain (national code of nepal) of 1854 set by j.b rana. according to this muluki ain (national code of nepal), the four indo-mongoloid group magar, gurung, rai and limbu were cl...ified under “namasine(unslavable) matawalis (liquor drinkers)”.the same code prevented tamangs(indo-mongoloid) ethnic group from joining british-india army and any government jobs in nepal, except as pipa (porter) in pipa goswara office in singha durbar in kathmandu. you can read this and more discrimination against the indigenous people in nepal in article “nepal: forms and origins of discrimination” by krishna b. bhattachan. some facts! govinda bahadur tumbahang in his work (endangered species) wrote ” the present district solukhumbu is the corrupt form of sorakhambu, a nepali term which means ’sixteen khambus’. it suggests that there are sixteen major groups of the khambu community, but their identities are still unclear. khambu is also called rai, which many think is a title conferred upon them by the shah kings. it has many sub-communities that speak distinct languages.” and many places in nepal have tibeto-burmese origin like palpa, sanepa, banepa, dilpa, jhapa, bajang, dang, libang, kerung, morang, syangja etc, despite names have gradually been hindunised. [the kathmandu post, friday april 3, 2009] kirateshwor mahadev in mahabharat, who is believed to be a disguised form of shivaji, does not wear sacred thread, is considered as a karati deity and worship by kirati people. so my friend this is the truth and reality of kirat people in nepal. these are some of the history of nepal never told because for past 200+ years since the founding of modern nepal, the government had always been an indo-aryan people who are hindus. these people had suppressed indigenous kirat culture and religion. nepal first king yalambar fought in the mahabharata war where he was protecting nepal’s sovereignty. if yalambar haven’t fought in the mahabharata war, nepal wouldn’t have existed today. nepal would have become part of greater india. it is therefore a great way to remember him by observing “yalambar day” nepalese in uk has already started observing yalambar day from this year. nepal need to start observing “yalambar day” soon. buddhism: 563 b.c. prince siddhartha gautam (lord buddha) born in lumbini. he came to kathmandu during the rule of the 7th kirati ruler, king jitedasti. ....nepalelectionportal.org during the rule of the 14th kirat king sthunko, the indian emperor ashok came to the kathmandu valley with his daughter, princess charumati. during his stay in the valley, he had four stupas built in four directions and one in the centre of patan. en.wikipedia.org forward this to your friends, my friend. we need to correct all the wrongs that has been written in the context of nepali history if nepal is to progress. many of these history are never taught in nepalese school and those that are taught are ficious by nature. we need to be truth about ourselves if nepal is to go forward.
