किरात येले संवत् अन्तर्राष्ट्रिय विचार गोष्ठीको लागि देशविदेशबाट पाहुना आउनेक्रम जारी

कातिक २८ गते देखि काठमाण्डौमा शुभारम्भ हुन लागेको किरात येले संवत् अन्तर्राष्ट्रिय विचार गोष्ठीको लागि देशविदेशबाट पाहुना आउनेक्रम जारी रहेको कुरा आयोजकले बताएका छन् । सम्माननीय सभामुख सुवासचन्द्र नेम्बाङज्यूबाट उद्घाटन हुने उक्त कार्यक्रममा विश्वका विभिन्न आधा दर्जन देशमा रहेका किरातहरु प्रतिनिधित्व हुने कार्यक्रमको लागि सिक्किम र दार्जिलिङबाट १६ जना सहभागिहरु काठमाण्डु आइसक्नु भएको छ भने अन्य देशहरुबाट पनि प्रतिनिधिहरु नेपाल पुगिसकेका छन् । बाकी कार्यक्रमकै दिन आइपुग्नु हुनेछ । किरात येले संवत् बारे जानकारी किरातु शब्द नेपालको इतिहासमा एक सभ्यताको नाम हो । इतिहासमा उल्लेख भएअनुसार प्रथम किरात हाङ यलम्बर हुन् । उनै किरात हाङ यलम्बरको स्मृतिमा किरात येले संवत् चल्दै आएको हो । सन् २००९ मा किरात ये।ले। संवत् ५०६९ भनिदै र लेखिदै आएको छ । यो संवत्लाई किरात याक्खा छुम्मा किरात सुनुवार सेवा समाज किरात याक्थुङ चुम्लुङ र किरात राई यायोक्खा गरी चार संस्थाहरुले साझा संवत्का रुपमा मान्दै आएका छन् । राज्यको पुनःसंरचना भइरहेको अवस्थामा किरात ये।ले। संवत्ले राष्ट्रिय मान्यता पाउनुपर्छ भन्ने निर्णयसहित चार किरात संस्थाले माग गर्दैआएका छन् ।कुनै पनि संवत्को लागि ऐतिहासिक प्रमाण सांस्कृतिक आधार लोकस्वीकृति ज्योतिषविज्ञानका आधार महत्वपूर्ण रहन्छ । अहिले किरात ये।ले। संवत् ५०६९ मानिरहेको अवस्थामा विना प्रमाण प्रचलनमा ल्याउन सान्दर्भिक नहुने भएकाले ऐतिहासिक वैज्ञानिक लोकसांस्कृतिक आधारलाई प्रमाणित गर्न किरात ये।ले। संवत् अन्तर्राष्ट्रिय विचार गोष्ठी-५०६९ २००९ु को आयोजना गरिएको हो ।यो संवत्लाई किराती समुदायमा आ-आफ्नै मातृभाषामा विभिन्न नामले पुकार्ने गर्दछन् । जस्तो- ये।ले। तङ्बे येले। थोचेँ येले दोङ यो संवत्ले किरात सभ्यताको पहिचान र अहिलेसम्म अस्तित्वमा रहेका किरात जातिको समेत प्रतिनिधित्व गर्दछ । यो संवत् नेपाल देशभित्रमात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा पहिचान पाउँदैआएको छ । यसको बृहत् रुप दिने काममा भारतको दार्जीलिङ सिक्किम कालिम्पोङ डुबस्रलगायतमा प्रचलित छ । यसैगरी हङकङ बेलायत िसंगापुर अस्ट्रेलिया अरब मुलुकहरुमा रहेका किरात जातिहरुले किरात ये।ले। संवत् प्रचलनमा ल्याएका छन् ।स्वर्णिम युगु मानिने नेपालको लिच्छविकालको पूर्वाधार निर्माण कार्य किरातकामा भएको हो । लिच्छविकालीन शिलालेखहरुमा प्राप्त आर्थिक वास्तुकला आदिसँग सम्बन्धित शब्दहरु नै यसको प्रमाणहरु हुन् । त्यसको प्रवर्तक किरात हाङ यलम्बर हुन् । वर्तमान सन्दर्भमा उनै किरात हाङ यलम्बरको स्मृतिमा चलिआएको संवत्लाई राष्ट्रिय संवत्को मान्यता दिनु पर्ने माग भइरहेको छ । त्यसै प्ररिपे्रक्षमा किरात यलम्बर हाङलाई राज्यले “राष्ट्रिय विभूति” घोषणा गर्नुपर्ने माग पनि सँगसँगै अघि बढाइएको छ ।